İran’ın önde gelen kentlerinde bir süredir devam eden protesto gösterileri, riyal kurundaki sert dalgalanmalar nedeniyle kontrolden çıkarak şiddet olaylarına dönüştü.
İran’da ekonomik krizin derinleşmesiyle birlikte riyalin dolar karşısında tarihi düşük seviyelere gerilemesi, halkın sabrını taşırdı. Başkent Tahran başta olmak üzere ülkenin batısı ve kuzeydoğusundaki kentlerde esnaf kepenk kapattı, halk sokaklara döküldü. Başlangıçta ekonomik taleplerle başlayan gösteriler, kısa sürede siyasi bir boyut kazandı. İran basını ve uluslararası ajansların aktardığına göre, protestolar yer yer kontrolden çıktı; yollar kapatıldı, trafiğin aksamasıyla birlikte kamu düzeni bozuldu. Bazı bölgelerde öfkeli gruplar, hükümet karşıtı ve monarşi yanlısı sloganlar attı. Özellikle Serbala kentinde silahlı grupların havaya ateş açarak “Hamaney’e ölüm!” sloganları yükseltmesi, olayların şiddet boyutunu gözler önüne serdi.
Tahran’da riyalin değer kaybını protesto eden esnaf, dükkanlarını kapatarak hükümetin ekonomi politikalarına tepki gösterdi. İran riyali, Aralık sonunda piyasalarda 1,42 milyon riyal seviyesine kadar gerilerken, euro 1,7 milyon riyale yaklaştı. Bu sert düşüş, halkın alım gücünü zayıflattı ve geniş çaplı gösterilere yol açtı. Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan, protestoları yatıştırmak için diyalog çağrısı yaptı ancak sokaklardaki öfke dinmedi.
Gösteriler sırasında rejim karşıtı eylemler de dikkat çekti. Bazı kentlerde Hamaney ve Kasım Süleymani’nin posterleri ile heykelleri ateşe verildi. Bu durum, ekonomik taleplerin ötesine geçilerek doğrudan rejim karşıtı bir hareketin güçlendiğini gösterdi. İran basını, barışçıl gösterilerin sayısının azaldığını, eylemlerin belirgin biçimde siyasileştiğini ve polisle çatışmaların arttığını aktardı.
Sonuç olarak, İran’da riyal kurundaki dalgalanmalarla başlayan protesto gösterileri, ekonomik krizin derinleşmesiyle birlikte rejim karşıtı bir harekete dönüşerek kontrolden çıktı. Hem ekonomik hem de siyasi taleplerin iç içe geçtiği bu süreç, ülkenin istikrarı açısından ciddi bir sınav olarak değerlendiriliyor.
Kaynaklar:
Cumhuriyet
Hürriyet
Yeni Şafak