ABD Başkanı Donald Trump, İran’la yürütülen diplomatik temasların son iki günde “verimli” geçtiğini belirterek, Hürmüz Boğazı’na ilişkin 48 saatlik askeri tehdit süresini beş güne uzattığını açıkladı. Trump’ın açıklamaları, bölgede tırmanan gerilimin ortasında Washington ile Tahran arasında bir anlaşma ihtimalinin yeniden gündeme gelmesine yol açtı. Ancak İran cephesi, ABD ile görüşme iddialarını kesin bir dille yalanladı.
Trump, gazetecilere yaptığı açıklamada ABD ile İran arasında “önemli anlaşma noktalarında” ilerleme sağlandığını söyledi. Pazar günü başlayan temasların pazartesi günü de sürdüğünü belirten Trump, “İki taraf da bir anlaşma yapmak istiyor” ifadelerini kullandı. ABD Başkanı, gün içinde İran tarafıyla telefon görüşmesi yapılabileceğini belirterek, müzakerelerin olumlu seyretmesi hâlinde kısa sürede bir anlaşmaya varılabileceğini dile getirdi.
Trump, görüşmeleri ABD’nin Ortadoğu özel temsilcisi Steve Witkoff ile damadı Jared Kushner’ın yürüttüğünü açıkladı. İran’dan kiminle görüştükleri sorulduğunda ise “Çok saygın ve lider olduğunu düşündüğüm biriyle” yanıtını verdi; İran’ın dini lideri Mücteba Hamaney hakkında “Öldüğünü görmek istemem” ifadelerini kullandı. Ayrıca, “Onlar bizi aradı ve anlaşma yapmak istediklerini söylediler” diyerek temasların İran tarafından başlatıldığını öne sürdü.
ABD Başkanı, İran’ın elektrik santrallerine yönelik planlanan askeri saldırıların beş gün ertelenmesi talimatını daha önce verdiğini hatırlatarak, bunun çatışmanın dördüncü haftasında tırmanmayı önlemek için atılmış bir adım olduğunu söyledi. Hürmüz Boğazı’nın kontrolüne ilişkin bir soruya ise “Bir sonraki Ayetullah kimse artık, belki beraber yaparız” yanıtını verdi.
Tahran yönetimi ise Trump’ın açıklamalarını reddetti. Mehr Haber Ajansı’nın aktardığına göre İran Dışişleri Bakanlığı, ABD ile herhangi bir görüşme yürütülmediğini belirterek, Trump’ın açıklamalarının “enerji fiyatlarını düşürmek ve askeri planlar için zaman kazanmak” amacı taşıdığını ifade etti. İran, bölgesel ülkelerin gerilimi azaltma girişimlerine açık olduklarını ancak savaşın sorumlusunun kendileri olmadığını vurguladı.
Trump’ın açıklamaları, ABD-İran hattında diplomatik bir kapının aralanabileceği izlenimi yaratsa da Tahran’ın sert yalanlaması belirsizliği koruyor. Hürmüz Boğazı’na ilişkin tehditlerin uzatılması, bölgedeki enerji güvenliği açısından kritik bir risk oluştururken, tarafların karşılıklı açıklamaları gerilimin hem diplomatik hem askeri düzeyde hassas bir noktada seyrettiğini gösteriyor. Önümüzdeki günlerde yapılacak temasların seyri, hem bölgesel istikrar hem de küresel enerji piyasaları açısından belirleyici olacak.
Kaynaklar:
Cumhuriyet
Al Jazeera English – Trump says Iran talks ‘productive’, Tehran denies claims
Reuters – Iran denies Trump’s claim of talks, says US seeking time
BBC News – US-Iran tensions: Trump extends deadline, hints at negotiations
Mehr News Agency – Iran rejects Trump’s remarks on negotiations