Orta Doğu’da artan çatışmalar ve arz kesintisi endişeleri, küresel enerji piyasalarında sert dalgalanmalara yol açtı. Brent petrolün varil fiyatı bir ay içinde yüzde 45’i aşan artışla 105 doların üzerine çıktı. Doğalgaz ve kömür fiyatlarında da belirgin yükselişler görüldü.
Enerji Fiyatlarında Bir Aylık Sert Yükseliş
Küresel enerji piyasaları, Orta Doğu’da tırmanan askeri gerilim ve arz zincirine yönelik riskler nedeniyle son yılların en sert fiyat hareketlerinden birini yaşadı. Brent petrolün varil fiyatı, 27 Şubat’ta 72,48 dolar seviyesindeyken 27 Mart itibarıyla 105,32 dolara yükseldi.
Fiyatlardaki dalgalanmanın özellikle 2 Mart ve 9 Mart tarihlerinde yoğunlaştığı, bu günlerde piyasalarda panik alımlarının arttığı belirtildi. 9 Mart’ta Brent petrol 119,5 dolara kadar çıkarak son dört yılın zirvesine yaklaştı.
Kriz Hürmüz Boğazı Merkezli
Gerilimin odağında, dünya petrol ticaretinin yaklaşık yüzde 20’sinin geçtiği Hürmüz Boğazı bulunuyor. Bölgede tanker geçişlerinin yavaşlaması, sigorta şirketlerinin risk poliçelerini askıya alması ve alternatif “gölge filo” taşımacılığının devreye girmesi, küresel arz güvenliğini zayıflattı.
Doğalgaz ve Kömürde de Yükseliş
Petrol fiyatlarındaki artışa paralel olarak diğer enerji kalemlerinde de sert yükselişler yaşandı:
- TTF doğalgaz fiyatı: 31,9 Euro → 54,17 Euro (%70 artış)
- Newcastle kömür fiyatı: ton başına 134,9 dolar
Katar’daki Ras Laffan LNG tesislerinde meydana gelen hasar, özellikle Avrupa piyasasında arz baskısını artırdı.
Küresel Tepkiler ve Ekonomik Yansımalar
Enerji fiyatlarındaki hızlı yükseliş, birçok ülkeyi acil önlem almaya yöneltti:
- Fransa, destek paketi açıkladı
- İspanya ve Hindistan, akaryakıt vergilerini düşürdü
- Rusya, benzin ihracatını sınırladı
- Dünya Bankası, destek mekanizmalarını devreye alacağını duyurdu
Türkiye İçin Riskler Artıyor
Enerji ithalatçısı bir ülke olan Türkiye açısından yükselen petrol fiyatları:
- Akaryakıt maliyetlerinde artış
- Lojistik sektöründe fiyat baskısı
- TÜFE üzerinde yukarı yönlü risk
yaratıyor. Ekonomistler, enerji maliyetlerindeki yükselişin gıda ve temel tüketim ürünlerine dolaylı zam olarak yansıyabileceğini belirtiyor.
Değerlendirme
Enerji piyasalarında yaşanan sert dalgalanma, yalnızca kısa vadeli bir fiyat hareketi olarak değil, küresel ekonomik dengeleri etkileyebilecek bir kriz dinamiği olarak değerlendiriliyor.
Özellikle Hürmüz Boğazı çevresindeki gelişmelerin seyri, önümüzdeki dönemde petrol ve doğalgaz fiyatlarının yönü açısından belirleyici olmaya devam edecek.
Kaynak: Cumhuriyet.