Ortadoğu’da İran ile İsrail arasında tırmanan gerilim ve ABD’nin bölgedeki askeri varlığının yol açtığı jeopolitik riskler, küresel enerji koridoru Hürmüz Boğazı’ndaki tedirginliği artırarak enerji fiyatlarını yeniden yükseltti. Tedarik zincirindeki bu kırılganlık Avrupa ekonomilerine doğrudan yansırken, Eurostat’ın açıkladığı mart ayı verileri Euro Bölgesi ve Avrupa Birliği’nde enflasyonun beklentilerin üzerinde sert bir yükseliş kaydettiğini ortaya koydu.
Ortadoğu’da İran ve İsrail arasındaki tırmanan gerilim ile ABD’nin bölgedeki askeri varlığının yarattığı jeopolitik riskler, küresel enerji koridoru Hürmüz Boğazı üzerindeki baskıyı artırarak enerji fiyatlarını yeniden alevlendirdi. Tedarik zincirindeki bu kırılganlık ve artan maliyet baskısı Avrupa ekonomilerine de doğrudan yansırken, Eurostat’ın yayımladığı mart ayı verileri, enerji ve hizmet maliyetlerindeki artışın etkisiyle Euro Bölgesi ve Avrupa Birliği’nde enflasyonun beklentileri aşan sert yükselişini tescil etti.
Avrupa Birliği’nin istatistik ofisi Eurostat, Euro Bölgesi ve Avrupa Birliği’nin mart ayına ilişkin nihai enflasyon verilerini yayımladı. Buna göre Euro Bölgesi’nde yıllık enflasyon şubat ayındaki yüzde 1,9 seviyesinden mart ayında yüzde 2,6’ya yükseldi. Aylık enflasyon ise yüzde 1,3 olarak kaydedildi.
Piyasalarda enflasyonun yıllık bazda yüzde 2,5, aylık bazda ise yüzde 1,2 seviyesinde gerçekleşmesi bekleniyordu. Açıklanan verilerin bu beklentilerin üzerinde gelmesi dikkat çekti. Euro Bölgesi’nde mart ayında çekirdek enflasyon (enerji ve gıda fiyatları hariç) yıllık bazda yüzde 2,3, aylık bazda ise yüzde 0,8 olarak ölçüldü. Enflasyondaki yükselişte hizmet sektörü ile enerji fiyatlarındaki artış belirleyici oldu.
Avrupa Birliği genelinde ise yıllık enflasyon mart ayında yüzde 2,8 olurken, aylık enflasyon yüzde 1,1 seviyesinde gerçekleşti. Ülke bazında bakıldığında mart ayında yıllık enflasyon Almanya’da yüzde 2,8, Fransa’da yüzde 2, İtalya’da yüzde 1,6 ve İspanya’da yüzde 3,4 olarak hesaplandı.
Euro Bölgesi’ndeki 0,7 puanlık enflasyon artışı, Mart 2022’den bu yana görülen en büyük aylık artış olarak kayıtlara geçti. Mart 2022’de Euro Bölgesi’nde enflasyon 1,5 puanlık artışla yüzde 7,4’e çıkmıştı. Ekim 2022’de ise Euro Bölgesi enflasyonu tarihi rekor kırarak yine 0,7 puanlık bir artışla yüzde 10,6’ya ulaşmıştı.
ARKA PLAN
Ortadoğu’da son haftalarda İran ile İsrail arasında artan karşılıklı askeri hareketlilik ve ABD’nin bölgeye takviye güç göndermesi, dünya petrol arzının yaklaşık yüzde 20’sinin geçtiği Hürmüz Boğazı’nda tedarik kesintisi endişelerini beraberinde getirdi. Bu durum uluslararası enerji piyasalarında Brent petrol ve doğalgaz fiyatlarında hızlı bir yükselişe yol açtı. Avrupa ekonomileri, Ukrayna savaşı sonrası enerji krizinden henüz tam olarak çıkamamışken, bu yeni jeopolitik risk dalgası bölgede yeniden enflasyonist baskı yaratmaya başladı.
Eurostat verileri, enflasyonun yalnızca enerji kaleminde değil, aynı zamanda hizmet sektöründe de yaygınlaştığını gösteriyor. Ekonomistler, Avrupa Merkez Bankası’nın (ECB) yılın başında faiz indirim döngüsüne yönelik sinyaller vermesine rağmen, mart ayındaki bu sürpriz yükselişin politika yapıcıları yeniden değerlendirmeye zorlayabileceği uyarısında bulunuyor.
Kaynaklar: Cumhuriyet, Eurostat (Avrupa Birliği İstatistik Ofisi), Anadolu Ajansı, Uluslararası Enerji Ajansı (IEA), Avrupa Merkez Bankası (ECB)