Avrupa Birliği’nin (AB) Druzhba (Dostluk) petrol boru hattındaki hasarı yerinde incelemek üzere gönderdiği uzman heyete Ukrayna’nın yaklaşık iki haftadır erişim izni vermemesi, Brüksel’de diplomatik rahatsızlığa ve şaşkınlığa yol açtı. AB diplomatik çevreleri bu tutumu “akıl dışı”, “anlaşılmaz”, “akıl ermez bir enigma” ve “hiç de akıllıca değil” şeklinde nitelendirerek Ukrayna’nın niyetini sorguluyor. Euractiv portalının 31 Mart 2026 tarihli haberine göre, ulusal uzmanlardan oluşan ve Avrupa Komisyonu tarafından koordine edilen AB teknik heyeti, 18 Mart 2026’dan beri Ukrayna’da bulunuyor ancak hattın hasarlı bölümüne gitmelerine hâlâ izin verilmiyor.
Olayın merkezinde, Sovyet döneminden kalma Druzhba boru hattı yer alıyor. Bu hat, Rusya’dan gelen ham petrolü Ukrayna üzerinden Macaristan ve Slovakya’ya taşıyor. 27 Ocak 2026’da Rus saldırısı sonucu (Ukrayna’ya göre füze/dron vuruşu) batı Ukrayna’daki (Brody pompa istasyonu civarı) bölüm hasar görmüş, akış tamamen durmuştu. Ukrayna Devlet Başkanı Volodymyr Zelenskyy, onarımın altı hafta süreceğini ve Rusya’nın yeni saldırıları olmazsa 1-1,5 ay içinde tamamlanacağını belirterek AB’ye teknik destek ve fon teklifini kabul ettiğini açıklamıştı. Ancak Macaristan ve Slovakya, hasarın abartıldığını veya siyasi gerekçelerle onarımın geciktirildiğini savunarak hattın teknik olarak çalışır durumda olduğunu iddia ediyor.
AB’nin teklif ettiği denetim heyeti, tam da bu iddiaları yerinde doğrulamak için devreye girdi. Heyet, Avrupa Komisyonu’nun koordinasyonunda ulusal uzmanlardan oluşuyor; ancak Ukrayna makamları (Dışişleri Bakanlığı dahil) henüz site ziyaretine onay vermedi. 27 Mart 2026 itibarıyla hâlâ Kyiv’de bekletiliyorlar. AB diplomatları, “Yerinde kontrol etmezsek gerçeği bilemeyiz” diyor ve krizi “herkesin kaybettiği bir çıkmaz” olarak tanımlıyor: Ukrayna’nın AB’den 90 milyar euroluk kredi paketine ihtiyacı var, Macaristan ve Slovakya petrol rezervleriyle idare ediyor veya alternatif pahalı yollara başvuruyor, AB ise yeni Rusya yaptırımları paketini (20. paket) geçirmek istiyor.
Komşu ülkelerden gelen tepkiler ise sert. Macaristan Başbakanı Viktor Orbán, “Petrol yok, para da yok” diyerek AB’nin Ukrayna’ya yönelik kredi paketini bloke etti ve Şubat 2026’da dizel yakıt sevkiyatını Ukrayna’ya kesti; 25 Mart 2026’da da doğal gaz akışını kademeli olarak durduracağını açıkladı. Macar Dışişleri Bakanı Péter Szijjártó, Ukrayna’nın tutumunu “siyasi şantaj” olarak nitelendirdi. Slovakya Başbakanı Robert Fico ise daha ileri giderek, Avrupa Komisyonu Ukrayna’yı desteklemeye devam ederse AB’nin 20. Rusya yaptırımları paketini veto edeceğini ve Ukrayna’nın hızlı AB üyeliği sürecine destek vermeyeceğini duyurdu. Fico, Zelenskyy’yi “yalan söylemekle” suçladı ve boru hattının çalıştığını savundu.
Arka planda ise uzun süredir devam eden enerji ve siyasi gerilim yatıyor. Ukrayna, Ocak 2026 sonundan beri Macaristan ve Slovakya’ya petrol sevkiyatını durdurmuştu; Kiev’e göre neden Rus saldırılarıydı. Budapeşte ve Bratislava ise kararın teknik değil siyasi olduğunu, özellikle Macaristan’ın Rusya’ya yakın tutumu ve her iki ülkenin AB’nin Ukrayna’ya yardım paketlerine karşı duruşu nedeniyle alındığını öne sürüyor. AB, bu çıkmazı çözmek için para ve teknik yardım teklif etmiş, hatta Macaristan seçimlerini fırsat görerek uzlaşma ummuştu. Ancak heyetin hâlâ Kyiv’de bekletilmesi, Brüksel’de sabrı taşırıyor ve “Ukrayna’nın oyunu ne?” sorusunu gündeme getiriyor.
Kriz, Avrupa içi siyasi çatlakları derinleştiriyor: Bir yanda savaş halindeki Ukrayna’nın “Rus petrolü finanse etmeyelim” mantığı, diğer yanda Macaristan-Slovakya’nın enerji güvenliği ve AB karar alma süreçlerini rehin tutma stratejisi. Euractiv’e göre diplomatlar, “Druzhba açılırsa herkes kazanır” görüşünde birleşiyor ancak Ukrayna’nın erişim izni vermemesi, şeffaflık taleplerini boşa çıkarıyor. Ukrayna tarafı ise henüz resmi bir yorum yapmadı.
Kaynaklar:
Sputnik Türkiye, AB, Kiev’in Drujba boru hattının denetimlerini engellemesini anlamlandıramıyor
Euractiv, “Brussels in two minds about Ukraine’s pipeline hold-up”, 31 Mart 2026.
Reuters (19-25 Mart 2026 tarihli haberler).
Ukrainska Pravda / European Pravda, 27 Mart 2026.
AP News ve diğer uluslararası ajanslar (dizel kesintisi ve gaz akışı kararları için).