Orta Doğu’daki savaş 27. gününe girerken bölgedeki çatışmalar hem askeri hem diplomatik cephede yoğunlaşmış durumda. ABD ile İran arasında “müzakere” açıklamaları enerji piyasalarında dalgalanmaya yol açarken, İsrail’in Lübnan ve İran’a yönelik saldırıları ve İran’ın buna karşılık düzenlediği füze operasyonları bölgesel tansiyonu daha da artırdı.
Savaşın başlangıcı 28 Şubat’ta ABD ve İsrail’in İran’ı hedef alan saldırılarıyla ilişkilendiriliyor. Bu saldırıların ardından İran, misilleme olarak İsrail’in altyapısına yönelik füze operasyonları gerçekleştirdi. Aynı dönemde Hizbullah da Lübnan’ın güneyinden İsrail’e karşılık vermeyi sürdürdü. Böylece çatışmalar, 27. güne karşılıklı hava saldırılarının yoğunlaştığı bir tabloyla girdi.
Washington yönetimi, İran’ın savaşı sona erdirmeye yönelik 15 maddelik planı kabul etmemesine rağmen görüşmelerin hızla ilerlediğini açıkladı. ABD Başkanı Donald Trump, İran’ın aslında anlaşma yapmak istediğini ancak bunu kamuoyuna açıklamaktan çekindiğini iddia etti. Trump ayrıca B-52 bombardıman uçaklarıyla İran’ın nükleer yeteneklerinin yok edildiğini öne sürdü. İran tarafı ise bu iddiaları doğrulayan bir açıklama yapmadı.
İran’ın Suudi Arabistan Büyükelçiliği, ABD ve İsrail’in saldırılarının sona ermesi için gerekli gördüğü koşulları kamuoyuyla paylaştı. Bu koşullar arasında düşman saldırganlığının tamamen durdurulması, savaşın tekrarını önleyecek somut güvenceler verilmesi, savaş zararlarının tazmin edilmesi, tüm cephelerde -direniş grupları dahil- çatışmaların kapsamlı biçimde sona erdirilmesi ve İran’ın Hürmüz Boğazı üzerindeki egemenliğinin tanınması yer aldı. Bu talepler, İran’ın ABD’nin ilettiği 15 maddelik planı neden reddettiğini de açıklayan bir çerçeve sunuyor.
ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM) Komutanı Amiral Brad Cooper, İran’a yönelik operasyonlarda 10 binden fazla askeri hedefin vurulduğunu ve İran donanmasına ait en büyük gemilerin yüzde 92’sinin imha edildiğini ileri sürdü. Cooper, İran’ın İHA ve füze kapasitesinin de yüzde 90’dan fazla azaldığını savundu. Bu açıklamalar, ABD’nin İran’ın askeri kabiliyetlerini ciddi ölçüde zayıflattığı iddiasını içeriyor.
İsrail’in 2 Mart’ta Lübnan’ın güneyine başlattığı operasyonlar ise tüm şiddetiyle devam ediyor. İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, bu operasyonların genişletileceğini belirterek bölgede kalıcı bir tampon bölge oluşturma niyetini açıkça dile getirdi. Aynı dönemde İsrail ordusu, Lübnan’ın güneyindeki birçok yerleşim noktasına hava saldırıları düzenledi ve bu saldırılarda can kayıpları yaşandı.
Bu gelişmeler ışığında savaşın ne zaman ve nasıl sona ereceği belirsizliğini koruyor. ABD’nin diplomatik baskısı, İran’ın şartları, İsrail’in askeri hedefleri ve bölgedeki diğer aktörlerin hamleleri, çatışmanın seyrini belirleyen temel unsurlar olarak öne çıkıyor.
Kaynaklar: Ekonomist, Haber 7, ilketv.com.tr, Sözcü Gazetesi, Sputnik Türkiye, Star