Bilim insanları, Anadolu ve Avrupa’daki arkeolojik alanlardan elde edilen antik DNA verileri sayesinde köpeklerin insanlarla birlikte evcil olarak yaşadığına dair genetik kanıtları 16 bin yıl öncesine kadar götürerek, insan-köpek ilişkisinin bilinen tarihini önemli ölçüde geriye çekti. Oxford Üniversitesi öncülüğünde yürütülen uluslararası araştırma, köpeklerin tarımın ortaya çıkmasından çok önce, avcı-toplayıcı topluluklarla birlikte yaşadığını ortaya koydu.
Bu yeni bulgular, köpeklerin evcilleştirilme sürecine dair uzun süredir devam eden tartışmalara güçlü bir bilimsel yanıt sunuyor. Daha önce bilinen en eski genetik kayıtlar yaklaşık 10 bin 900 yıl öncesine tarihleniyordu; ancak Anadolu ve Avrupa’daki kazı alanlarından çıkarılan kalıntıların DNA analizleri, bu tarihin yaklaşık 5 bin yıl geriye çekilmesini sağladı. Türkiye’deki Pınarbaşı arkeolojik alanında bulunan ve 15 bin 800 yıl öncesine tarihlenen örnekler, köpeklerin henüz tarım başlamadan, insanların avcı-toplayıcı yaşam sürdüğü dönemde evcilleştirildiğini gösteriyor. İngiltere’deki Gough Mağarası ve Sırbistan’daki diğer kazı alanlarından elde edilen örnekler de benzer şekilde 14 ila 16 bin yıl öncesine ait köpek kalıntılarına işaret ediyor. Bu veriler, köpeklerin evcilleştikten sonra kısa sürede geniş bir coğrafyaya yayıldığını ve Anadolu ile Avrupa’daki erken köpeklerin genetik olarak birbirine oldukça yakın olduğunu ortaya koyuyor.
Araştırmanın en önemli katkılarından biri, köpek ve kurt kemiklerinin morfolojik olarak ayırt edilmesinin zorluğu nedeniyle geçmişte yapılamayan ayrımın antik DNA sayesinde netleştirilmesi oldu. Genetik analizler, bu kalıntıların gri kurtlardan türeyen erken köpeklere ait olduğunu doğruladı. Ayrıca Pınarbaşı’ndaki izotop analizleri, köpeklerin insanlar tarafından balıkla beslendiğini ve kasıtlı olarak gömüldüğünü göstererek, insan-köpek ilişkisinin yalnızca işlevsel değil, aynı zamanda kültürel ve duygusal bir boyut taşıdığını ortaya koydu. Bu bulgular, köpeklerin diğer tüm evcil hayvan ve bitkilerden en az 10 bin yıl önce insan yaşamına dahil olduğunu ve insanlık tarihindeki ilk evcilleştirilen türlerden biri olduğunu gösteriyor.
Oxford Üniversitesi araştırmacılarının da yer aldığı ekip tarafından Nature dergisinde yayımlanan çalışma, köpeklerin “insanın en iyi dostu” olarak anılmasının yalnızca bir söylem değil, binlerce yıl öncesine dayanan güçlü bir tarihsel temele sahip olduğunu vurguluyor. Araştırmacılar, Anadolu ve Avrupa’daki erken köpeklerin genetik benzerliğinin, evcilleştirmenin ardından köpeklerin hızla yayıldığını ve farklı kültürlerde önemli bir rol üstlendiğini gösterdiğini belirtiyor. Bu keşif, köpeklerin insanlık tarihindeki yerini yeniden değerlendirmeyi gerektiren önemli bir dönüm noktası olarak kabul ediliyor.
Kaynaklar: AA / DOGAN SARITAS, Çorum Yayla Haber Gazetesi, Euronews, Halk TV, kesfet.cnnturk.com, Sputnik Türkiye, www.izmirdesondakika.com.tr