ABD ve İsrail’in 28 Şubat’ta İran’a yönelik saldırılarıyla başlayan ve İran’ın misillemeleriyle genişleyen Orta Doğu’daki savaş bir ayı geride bıraktı. Çatışmaların etkisi yalnızca askeri alanla sınırlı kalmazken, enerji fiyatlarından hava trafiğine, bölgesel güvenlikten küresel ekonomiye kadar geniş bir alanda hissediliyor. Dubai açıklarında Kuveyt’e ait bir petrol tankerinin vurulması, Tahran ve İsfahan’daki patlamalar ve Husilerin çatışmaya dahil olması krizin boyutunu daha da büyüttü.
Savaşın başlangıcı 28 Şubat 2026’ya uzanıyor. ABD ve İsrail’in İran’a yönelik koordineli saldırılarıyla başlayan süreç, İran’ın Hayfa ve Tel Aviv’e füze saldırılarıyla karşılık vermesi üzerine hızla tırmandı. Gerilim, 2 Mart’ta İsrail’in Lübnan’ın güneyine düzenlediği saldırılarla bölgesel bir boyut kazandı. 28 Mart itibarıyla Yemen’deki İran destekli Husilerin de çatışmalara dahil olmasıyla savaş çok cepheli bir yapıya dönüştü. Bu gelişmeler, Hürmüz Boğazı ve Bab el-Mandeb gibi küresel enerji ve ticaret açısından kritik geçiş noktalarının güvenliğini doğrudan tehdit eder hale getirdi.
Savaşın 32. gününde Orta Doğu genelinde şiddetli çatışmalar sürüyor. İran’ın başkenti Tahran ile İsfahan’daki altyapı ve sanayi tesislerinde ciddi hasar meydana geldiği bildiriliyor. Dubai açıklarında Kuveyt’e ait bir petrol tankerinin vurulması, deniz ticaretinin güvenliğine yönelik endişeleri artırırken, Hürmüz Boğazı’ndaki gerilim küresel petrol akışını sekteye uğratıyor. ABD destekli İsrail güçleri İran’ın enerji ve askeri altyapısını hedef almayı sürdürürken, İran da İsrail’in Hayfa ve Tel Aviv kentlerine yönelik füze saldırılarına devam ediyor.
Enerji piyasalarında savaşın etkisi hissedilmeye devam ediyor. ABD Başkanı Donald Trump’ın açıklamaları kısa vadeli dalgalanmalara yol açsa da piyasalarda diplomatik mesajlara verilen tepkinin zayıfladığı gözleniyor. Brent petrol fiyatı 116 dolar seviyesinden 107 dolar civarına gerilemiş durumda. Buna karşın arz güvenliğine yönelik riskler sürüyor.
Küresel hava trafiği de çatışmalardan ciddi şekilde etkileniyor. Bölgeye yönelik uçuş iptalleri artarken, Orta Doğu hava sahasının önemli bölümleri yüksek riskli olarak değerlendiriliyor.
31 Mart 2026 tarihinde gün içinde yaşanan gelişmeler, çatışmanın şiddetini ve yayılımını bir kez daha ortaya koydu. Tel Aviv’de İran’ın düzenlediği füze saldırıları kent merkezinde patlamalara yol açarken, İsrail’in buna karşılık olarak İran’daki füze üretim tesislerini hedef aldığı bildirildi. Aynı saatlerde İranlı yetkililer, ABD ve İsrail saldırılarında kanser ilacı ve anestezik üretimi yapan büyük bir tesisin vurulduğunu açıkladı. İran Devrim Muhafızları ise Basra Körfezi’nde İsrail bağlantılı bir geminin balistik füzeyle hedef alındığını ve bölgede ABD varlıklarına yönelik saldırılar düzenlendiğini duyurdu.
Lübnan’da görev yapan Birleşmiş Milletler barış gücü kapsamında Endonezyalı askerlerin hayatını kaybettiği açıklanırken, çatışmaların uluslararası unsurlar üzerindeki etkisi de giderek artıyor. Aynı gün Asya piyasalarında sert düşüşler yaşandı; Tokyo, Seul, Şanghay ve Hong Kong borsalarında kayıplar dikkat çekti. Bu tablo, savaşın küresel finans sistemi üzerindeki baskısını açık biçimde ortaya koyuyor.
Savaşın etkileri İran, İsrail ve Lübnan başta olmak üzere geniş bir coğrafyaya yayılmış durumda. Basra Körfezi, Dubai açıkları ve kritik deniz geçiş noktaları çatışmanın odak alanları haline gelirken, Asya’daki finans merkezleri de ekonomik yansımaların hissedildiği bölgeler arasında yer alıyor.
Çatışmada ABD ve İsrail, İran’ın askeri ve nükleer kapasitesini hedef alırken, İran hem doğrudan füze saldırılarıyla hem de bölgedeki müttefik unsurlar üzerinden karşılık veriyor. Husilerin sürece dahil olması, savaşın bölgesel bir cepheye dönüşmesini hızlandırırken, Birleşmiş Milletler barış gücü gibi uluslararası yapılar da doğrudan etkileniyor. Enerji piyasaları ve hava yolu şirketleri ise savaşın ekonomik sonuçlarının merkezinde bulunuyor.
Savaşın temelinde İran’ın nükleer kapasitesine yönelik müdahale hedefi, buna karşı geliştirilen misilleme stratejileri, bölgesel güç dengeleri ve enerji koridorlarının kontrolüne yönelik rekabet yer alıyor. Özellikle Hürmüz Boğazı’ndaki gelişmeler, küresel enerji arzı üzerinde belirleyici bir unsur haline gelmiş durumda.
Orta Doğu’daki savaş, 32. gününde yalnızca bölge ülkelerini değil, küresel ekonomiyi ve uluslararası güvenlik mimarisini etkileyen çok boyutlu bir krize dönüşmüş bulunuyor. Çatışmaların seyrine ilişkin belirsizlik sürerken, diplomatik girişimlerin henüz somut bir sonuç vermemesi krizin derinleşme riskini artırıyor.
Kaynaklar: CBS News, Fox News, GMA Network, Sputnik Türkiye, Yahoo