Orta Doğu’da ABD, İsrail ve İran arasında 28 Şubat’ta başlayan ve hızla bölgesel bir savaşa dönüşen çatışmalar, 28. gününe girerken hem sahadaki askeri hareketlilik hem de diplomatik gerilim tırmanmaya devam ediyor. Savaşın başlangıcı, ABD ve İsrail’in İran’a yönelik saldırılarıyla olmuş; İran’ın misilleme operasyonlarıyla çatışmalar kısa sürede Lübnan, Irak, Suriye, Yemen ve Körfez bölgesine yayılmıştı. Medyascope’un aktardığına göre savaşın 27. gününde yaklaşık 4 milyon kişi yerinden edilmiş durumda.
İsrail’in 2 Mart’tan bu yana Lübnan’a düzenlediği saldırılarda can kaybı son 24 saatte 22 artarak 1.116’ya yükseldi. İran Sağlık Bakan Yardımcısı Ali Jafarian, İran’da en az 1.937 kişinin öldüğünü açıkladı. Savaşın 28. gününde İsrail, İran ve Lübnan’da hava saldırılarını sürdürürken İsrail şehirlerinde gece boyunca sirenler çaldı. İsrail ordusu, imha edilen füzelerin şarapnel parçalarının bazı bölgelerde hasara yol açtığını duyurdu.
İsrail Başbakanı Benjamin Netanyahu, İran Devrim Muhafızları’nın Hürmüz Boğazı’nın kapatılmasından sorumlu komutanının öldürüldüğünü söyleyerek İran’a yönelik saldırıların “tüm güçle” sürdüğünü belirtti. CNN Türk’ün aktardığına göre İran Devrim Muhafızları Deniz Kuvvetleri Komutanı Tengsiri’nin öldürüldüğü iddiası İsrail basınında geniş yer buldu.
ABD Başkanı Donald Trump ise İran’ın enerji tesislerine yönelik saldırıların 10 gün boyunca durdurulacağını açıkladı. Sözcü’nün haberine göre Trump, İran’ın talebi üzerine saldırıların 6 Nisan’a kadar ertelendiğini belirtti.
Savaşın ekonomik etkileri küresel piyasalarda hissedilirken petrol fiyatları Trump’ın açıklamalarıyla dalgalanmaya devam ediyor. Finlandiya Cumhurbaşkanı Alexander Stubb, Politico’ya yaptığı değerlendirmede ABD-İsrail-İran savaşının COVID-19’dan daha ağır bir küresel durgunluk yaratabileceği uyarısında bulundu. Bu açıklama, savaşın ekonomik boyutunun giderek daha fazla uluslararası endişeye yol açtığını gösteriyor.
Birleşmiş Milletler İnsan Hakları Yüksek Komiseri Volker Türk, 28 Şubat’ta İran’ın Minab kentindeki Şecere Tayyebe Kız İlkokulu’na düzenlenen ve çoğu öğrenci 170’ten fazla kişinin öldüğü saldırı için “derin bir dehşet” ifadesini kullandı ve saldırının tarafsız biçimde soruşturulması gerektiğini söyledi. İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi ise BM’de yaptığı konuşmada bu saldırıyı “savaş suçu ve insanlığa karşı suç” olarak nitelendirdi.
İran Kızılayı, İsrail’in 27 Mart gecesi Tahran, Urmiye ve Kum kentlerine düzenlediği saldırıların ardından sabahın ilk ışıklarına kadar enkaz altında arama kurtarma çalışmalarını sürdürdü. Kum Vali Yardımcısı Murtaza Haydari, Perdisan bölgesinde üç konutun hedef alınması sonucu en az altı kişinin öldüğünü açıkladı.
Savaşın bölgesel etkileri yalnızca İran ve İsrail ile sınırlı kalmadı. Paraanaliz’in aktardığına göre çatışmalar Kıbrıs’a kadar sıçradı; İngiltere’nin Akrotiri Üssü dron saldırısına uğradı. Körfez ülkeleri hava savunma sistemlerini devreye sokarken Dubai ve Doha’da patlama sesleri rapor edildi.
Güney Kore, Hürmüz Boğazı’ndaki gemilere 40 askeri personel konuşlandırdığını açıkladı. İran ordusu ise ABD askerlerinin bulunduğu otellerin “meşru hedef” olacağını duyurarak savaşın daha da genişleyebileceği sinyalini verdi.
Pentagon’un eski bütçe yetkilisi Elaine McCusker, savaşın ilk üç haftasında ABD’nin askeri teçhizatında oluşan hasarın 1.4 ila 2.9 milyar dolar arasında olduğunu belirtti. Bu durum, ABD’nin Beyaz Saray’dan talep ettiği 200 milyar dolarlık ek bütçenin gerekçelerinden biri olarak öne çıkıyor.
Savaşın 28. gününde tablo giderek ağırlaşırken hem sahadaki çatışmalar hem de diplomatik açıklamalar, krizin yakın zamanda sona ereceğine dair bir işaret vermiyor. Bölgedeki ülkeler engellenen füze ve İHA sayılarını açıklamayı sürdürürken uluslararası toplum, özellikle sivillerin hedef alındığı saldırılar nedeniyle hesap verilebilirlik çağrılarını artırıyor.
Kaynaklar: AP Photo / TROY MABEN, AP Photo / Khaled Elfiqi, AA / Dursun Aydemir, İran Kızılayı, Sputnik Türkiye, Sözcü Gazetesi, Medyascope, CNN Türk, Paraanaliz