Eski ABD Savunma Bakan Yardımcısı ve deneyimli diplomat Chas Freeman, İran’ın Orta Doğu’daki mevcut çatışma ortamından belirgin biçimde fayda sağladığını belirtti. Freeman’a göre Tahran, hem petrol ihracatına uygulanan fiili ambargonun kalkmasını sağladı hem de Hürmüz Boğazı üzerindeki kontrolüne uluslararası toplumdan zımni onay elde etti.
Freeman, değerlendirmelerini Nisan 2026 içinde Norveç Güneydoğu Üniversitesi’nden Prof. Glenn Diesen’in YouTube kanalında yayımlanan çevrim içi söyleşide yaptı. Açıklamasında İran’ın mevcut çatışma ortamını stratejik bir avantaja çevirdiğini vurgulayan Freeman, petrol ihracatının artışının yaptırımların fiilen delinmesi anlamına geldiğini ve Hürmüz Boğazı üzerindeki İran etkisinin bölgesel dengeyi değiştirdiğini ifade etti. Freeman, bu durumun Orta Doğu jeopolitiğini temelden değiştirdiğini ve bölge ülkelerinin barışı korumak için yeni savunma mekanizmaları geliştirmek zorunda kalacağını söyledi.
İran’ın jeopolitik konumu ve bölgedeki etkisi, Freeman’ın analizinin merkezini oluşturuyor. Dünya petrolünün yaklaşık yüzde 20’si Hürmüz Boğazı’ndan geçerken, İran son yıllarda boğaz üzerindeki askeri ve siyasi etkisini artırmaya çalıştı. ABD yaptırımlarına rağmen 2023-2026 arasında İran petrol ihracatında ciddi bir artış yaşandı. Freeman’a göre mevcut çatışma ortamı, İran’ın petrol satışlarını artırmasına, bölgesel nüfuzunu güçlendirmesine ve ABD’nin bölgedeki askeri varlığına karşı daha güçlü bir pozisyon almasına zemin hazırladı.
Freeman’ın değerlendirmesi, Orta Doğu’da mevcut çatışma ortamının sadece enerji piyasalarını değil, bölgesel güvenlik mimarisini de yeniden şekillendirdiğine dikkat çekiyor.
Kaynaklar:
Sputnik Türkiye – Tahran, Orta Doğu krizinden kazançlı çıktı
Sputnik International – Chas Freeman’ın açıklamalarına ilişkin haber
Glenn Diesen YouTube Programı – Freeman’ın konuk olduğu bölüm
Middle East Eye – İran’ın petrol ihracatı ve yaptırımların fiili etkisine dair analizler
Reuters – Hürmüz Boğazı ve bölgesel enerji güvenliği üzerine raporlar