ABD Başkanı Donald Trump, İran’ın Hürmüz Boğazı’ndan geçişlere tamamen izin vermesi için tanıdığı 48 saatlik sürenin dolmasına saatler kala yeni bir açıklama yaparak, Tahran yönetimine 5 gün ek süre verildiğini duyurdu. Trump’ın bu kararı, son iki gün içinde İran’la “çok iyi ve verimli görüşmeler” yapıldığı yönündeki açıklamasıyla birlikte geldi. ABD Başkanı, Savunma Bakanlığı’na İran’ın enerji tesisleri ve enerji altyapısına yönelik planlanan askeri operasyonların geçici olarak durdurulması talimatını verdiğini belirtti. Bu açıklama, bölgede haftalardır süren ABD-İran geriliminin seyrini etkileyebilecek önemli bir adım olarak değerlendirildi.
Trump’ın açıklamasına göre Washington, Orta Doğu’daki çatışmaların “tam ve kesin çözümü” için yürütülen temaslardan umutlu. ABD Başkanı, sosyal medya üzerinden yaptığı duyuruda, İran ile yürütülen görüşmelerin olumlu ilerlediğini ve bu nedenle askeri saldırı planlarının ertelendiğini ifade etti. DW Türkçe’nin aktardığına göre Trump, bu sürecin başarılı olması halinde askeri seçeneğin yeniden değerlendirilmesi gerektiğini belirtti.
Gerilimin merkezinde yer alan Hürmüz Boğazı, küresel petrol ticaretinin en kritik geçiş noktalarından biri. TRT Haber ve Haberler.com’un aktardığı bilgilere göre Trump, İran’ın boğazı tamamen açmaması halinde ülkenin enerji santrallerini hedef alacaklarını söylemişti. İran ise boğazın kapalı olmadığını, yalnızca kendisine yönelik saldırılara destek veren ülkelere ait gemilere kısıtlama uyguladığını açıklamıştı.
Trump’ın “verimli görüşmeler” açıklamasına karşın İran cephesinden sert yanıtlar geldi. İran Dışişleri Bakanlığı ve İran’a bağlı medya kuruluşları, ABD ile herhangi bir doğrudan ya da dolaylı temas kurulmadığını belirterek Trump’ın iddialarını reddetti. CNN Türk’ün aktardığına göre İran, ABD Başkanı’nın açıklamalarının ekonomik baskıyı azaltmaya yönelik bir hamle olduğunu savundu.
İran Ulusal Güvenlik ve Dış Politika Komisyonu Sözcüsü İbrahim Rızai, Trump’ın geri adımını “ABD’nin bir yenilgisi daha” olarak nitelendirdi. Tasnim Haber Ajansı’na konuşan üst düzey bir İranlı güvenlik yetkilisi ise saldırıların ertelenmesinin İran’ın askeri caydırıcılığının bir sonucu olduğunu öne sürdü. Yetkili, ABD ve Batı’daki finansal piyasalarda artan risklerin de bu kararda etkili olduğunu belirtti. İran tarafı, yürütülen süreci “psikolojik savaş” olarak tanımlayarak herhangi bir müzakere sürecinin bulunmadığını vurguladı.
Trump’ın 5 günlük erteleme kararı, askeri operasyon ihtimalinin tamamen ortadan kalkmadığını gösteriyor. İranlı yetkililer, bu sürenin ABD’nin saldırı planlarını yeniden düzenlemesi anlamına geldiğini savunuyor. Hürmüz Boğazı’nın savaş öncesi durumuna dönmeyeceği ve enerji piyasalarında kısa vadede istikrar sağlanamayacağı yönündeki değerlendirmeler, bölgedeki tansiyonun düşmeyeceğine işaret ediyor.
Sonuç olarak, Trump’ın askeri operasyonları erteleme kararı diplomatik bir nefes alma alanı yaratmış olsa da hem Washington hem Tahran’dan gelen açıklamalar, krizin yapısal olarak çözüme kavuşmadığını ve Orta Doğu’daki gerilimin yeni bir evreye girdiğini gösteriyor.
Kaynaklar: CNN Türk, DW, Haberler, TRT Haber