İran-ABD geriliminde diplomatik trafik ve askerî tırmanış: İslamabad müzakereleri öncesi belirsizlikler derinleşiyor.
Tahran/İslamabad, 9 Nisan 2026 – Amerika Birleşik Devletleri ve İsrail’in İran’a karşı yürüttüğü savaşın birinci ayı geride kalırken, sahadaki askeri tırmanış ve diplomatik trafik aynı anda hız kazanıyor. Geçici ateşkesin kırılganlığı sürerken, tarafların Pakistan’ın başkenti İslamabad’da kritik bir müzakere sürecine girmesi bekleniyordu. Ancak son anda gelen bir hamle, sürecin seyrine ilişkin belirsizlikleri daha da derinleştirdi.
Heyetin Yola Çıkışı ve Ardından Gelen Sessizlik
İran’ın Pakistan Büyükelçisi Rıza Emir Mukaddem, daha sonra sildiği X paylaşımında, İsrail’in ateşkesi ihlal etmesinin İran kamuoyunda şüphe yarattığını belirterek, buna rağmen İran heyetinin Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif’in daveti üzerine 9 Nisan akşamı İslamabad’a gideceğini ifade etmişti. Paylaşımda ayrıca, görüşmelerin İran’ın sunduğu 10 maddelik plan temelinde yürütüleceği belirtilmişti. Ancak bu paylaşım kısa süre sonra silindi. Bu durum, özellikle taraflar arasında gerilimin sürdüğü ve karşılıklı tehditlerin devam ettiği bir dönemde, zamanlama açısından soru işaretlerini artırdı. Tahran ve Washington müzakerelere katılımı teyit etse de, İran heyetinin gerçekten İslamabad’a gidip gitmeyeceği konusunda şüpheler gündeme geldi.
Büyükelçilikten Açıklama: “Zamanlama Hatası”
İran’ın İslamabad Büyükelçiliği’nden bir yetkili, paylaşımın “bazı sorunlar nedeniyle” kaldırıldığını belirtti. Yetkili, heyetin katılımını doğrulamaktan kaçınarak, “Zamanlama nedeniyle bu paylaşımı yapmamamız gerekiyordu” demekle yetindi. Bu açıklama, diplomatik sürecin ne kadar hassas ve kırılgan olduğunu gözler önüne sererken, taraflar arasındaki güven bunalımını da yeniden gündeme taşıdı.
Ateşkesin Kapsamı Tartışması
ABD ve İran, Pakistan’ın arabuluculuğunda 8 Nisan’da iki haftalık bir ateşkes ilan etmişti. Bu adım, 28 Şubat 2026’da başlayan savaşın sona erdirilmesi için nihai bir anlaşmaya zemin hazırlamayı amaçlıyordu. Ancak ateşkesin Lübnan’ı kapsayıp kapsamadığı konusunda taraflar arasında ciddi görüş ayrılığı bulunuyor. Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif ve İran, ateşkesin Lübnan’ı da içerdiğini savunurken, ABD ve İsrail yönetimi bunu reddediyor. ABD Başkanı Donald Trump, Lübnan’daki savaşın “Hizbullah nedeniyle ayrı bir çatışma” olduğunu belirtirken, İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu’nun ofisinden yapılan açıklamada da ateşkesin Lübnan’ı kapsamadığı net bir dille ifade edildi.
İran’dan ABD’ye Net Mesaj
İsrail ordusunun Lübnan’a yönelik düzenlediği ve “son zamanların en şiddetli saldırıları” arasında gösterilen operasyonlarda, Lübnan sivil savunmasına göre 254 kişi hayatını kaybetti, bin 165 kişi ise yaralandı. Saldırılar hem bölgede hem de uluslararası kamuoyunda sert tepkilere yol açtı. İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, ABD’nin “ya ateşkesi sürdüreceğini ya da İsrail üzerinden savaşı devam ettireceğini” belirterek iki seçeneğin aynı anda mümkün olmadığını vurguladı. Arakçi, sosyal medya platformu X üzerinden yaptığı açıklamada, “Dünya Lübnan’da katliamlara tanıklık ediyor. Topartık ABD’nin sahasında ve dünya, yükümlülüklerini yerine getirip getirmeyeceğini izliyor” ifadelerini kullandı.
İran Meclis Başkanı Muhammed Bakır Galibaf da geçici ateşkes anlaşmasının üç maddesinin ihlal edildiğini öne sürerek, bu koşullar altında müzakere etmenin “mantıksız” olduğunu belirtti. Galibaf, ihlaller arasında Lübnan’ın kapsam dışı bırakılmasını, İran’ın uranyum zenginleştirme hakkının reddedilmesini ve Tahran semalarında bir insansız hava aracının görülmesini saydı.
ARKA PLAN: SAVAŞIN SEYRİ VE DİPLOMASİNİN ZORLU YOLU
Çatışmalar, ABD ve İsrail’in 28 Şubat 2026’da İran’a yönelik koordineli saldırılarıyla başladı ve İran liderinin öldürüldüğü bu operasyonlar bölgesel bir savaşa dönüştü. İran’ın misilleme amaçlı füze ve drone saldırıları ve Hürmüz Boğazı’ndaki gerilim, küresel enerji piyasalarını tehdit eder boyuta ulaştı. Pakistan, başından beri bu süreçte bir arabulucu rolü üstlenmeye çalıştı. Pakistan Dışişleri Bakanı Ishaq Dar, İsrail’in, müzakerelerin başlayacağı bir aşamada İran’a saldırarak bu süreci sabote etmeye çalıştığını iddia etti. İslamabad’daki bu kritik toplantıların, kırılgan ateşkesi sürdürmek ve kapsamlı bir barış için yol haritası çizmek adına belirleyici olması bekleniyor.
Kaynaklar: BBC, Anadolu Ajansı, Cumhuriyet, Institute of Strategic Studies Islamabad (ISSI), Mid-day, NBC News, News Max, QQ News, 网易, سبأ نت