Pakistan’ın arabuluculuğunda varılan anlaşma kapsamında Tahran yönetimi Hürmüz Boğazı’nı geçişe açarken, İran’ın 10 maddelik barış planı müzakere zeminini oluşturuyor.
İstanbul, 8 Nisan 2026 – Orta Doğu’da 39 gündür devam eden ABD-İran çatışması, Pakistan’ın yoğun diplomatik trafiği sonucunda iki haftalık bir ateşkesle durakladı. İran liderliğinin saldırıları durdurma karşılığında Hürmüz Boğazı’nı geçişe açmayı kabul ettiği ateşkes, ilk kez iki ülke arasında doğrudan bir müzakere zemininin oluşmasını sağladı.
ABD Başkanı Donald Trump, verdiği ültimatomun dolmasına saatler kala sosyal medya platformu Truth Social üzerinden yaptığı açıklamada, Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif ve Pakistan Ordusu Komutanı Asım Munir’in girişimleri sonucunda iki haftalık bir ateşkes üzerinde anlaştıklarını duyurdu. Trump, İran’ın 10 maddelik barış planını “müzakere için uygulanabilir bir temel” olarak nitelendirdi. Ateşkesin ilan edilmesinin hemen ardından İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, Telegram kanalından yaptığı açıklamada, İran’ın “sorumlu yaklaşımı” çerçevesinde ateşkesi, savaşı tamamen sona erdirecek bir sürecin başlangıcı olarak kabul ettiğini bildirdi.
10 Maddelik İran Planı ve Müzakere Süreci
Tahran yönetimi, Washington’ın daha önce ilettiği ve İran tarafından “mantıksız” bulunarak reddedilen 15 maddelik ABD teklifine karşılık, kendi 10 maddelik barış planını masaya sürdü. İran devlet medyası ve resmi açıklamalarda yer alan bu planın temel maddeleri şu şekilde sıralanıyor:
ABD ve müttefiklerinin İran’a yönelik her türlü saldırısının durdurulması ve saldırmazlık garantisi verilmesi. Hürmüz Boğazı üzerinde İran’ın kontrolünün devam etmesi ve boğazın güvenli geçişe açılması karşılığında İran ve Umman’ın geçiş ücreti alma hakkı. Tahran’ın uranyum zenginleştirme hakkının tanınması. ABD’nin birincil ve ikincil tüm yaptırımlarının kaldırılması. İran’ın dondurulmuş varlıklarının serbest bırakılması. BM Güvenlik Konseyi ve UAEA Yönetim Kurulu’nun İran aleyhindeki kararlarının sonlandırılması. Savaşın yol açtığı hasarlar için ABD tarafından tazminat ödenmesi. ABD kara kuvvetlerinin bölgeden tamamen çekilmesi. Tüm cephelerde düşmanlıkların sona erdirilmesi. Taraflar arasında yapılacak anlaşmanın BM Güvenlik Konseyi kararıyla bağlayıcı hale getirilmesi.
Reuters haber ajansının aktardığına göre, “İslamabad Mutabakatı” olarak anılan süreçte Pakistan, ABD ile İran arasındaki tek iletişim kanalı olarak görev yaptı. Müzakerelerin önümüzdeki günlerde İslamabad’da yüz yüze görüşmelerle devam etmesi ve 15-20 gün içinde kapsamlı bir anlaşmaya varılması hedefleniyor.
Hürmüz Boğazı ve İsrail Faktörü
Ateşkesin en kritik unsuru, küresel petrol ticaretinin %20’sinin geçtiği stratejik Hürmüz Boğazı oldu. İran Dışişleri Bakanı Arakçi, X platformundan yaptığı açıklamada, İran’a yönelik saldırıların durması halinde güçlü silahlı kuvvetlerinin savunma operasyonlarını sonlandıracağını ve iki haftalık süre boyunca İran ordusunun koordinasyonuyla boğazda güvenli geçişin sağlanabileceğini belirtti. Ancak İranlı yetkililer, Hürmüz Boğazı’nın geçici bir ateşkes karşılığında değil, ancak kalıcı garantiler ve uzun vadeli bir anlaşma çerçevesinde açılacağını daha önce vurgulamıştı.
Ateşkesin duyurulmasının ardından İsrail’in Lübnan’a yönelik saldırıları tartışma yarattı. Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif, ateşkesin “Lübnan dahil her yerde” derhal yürürlüğe girmesi gerektiğini belirtirken, ABD Başkanı Trump Lübnan’ın ateşkes kapsamı dışında olduğunu ve bunun “ayrı bir çatışma” olduğunu söyledi. İran ise Hizbullah’a yönelik her türlü saldırıya kararlılıkla yanıt vereceğini açıkladı.
Kaynaklar: Sputnik Türkiye, ANI News / Reuters, Anadolu Ajansı, Xinhua, GNN Pakistan, Kyiv Post, Press TV, The Statesman, RBC-Ukraine