ANKARA – Ticaret Bakanlığı, cep telefonu, tablet, akıllı saat, bilgisayar, oyun konsolu ve modemlerin ardından televizyonların da yenilenerek yeniden satışa sunulmasına imkan tanıyan kapsamlı bir yönetmelik taslağı hazırladı. “Yenilenmiş Ürünler Hakkında Yönetmelik Taslağı” ile hem israfın önlenmesi hem de ikinci el elektronik eşya piyasasında güvenli bir ekosistem oluşturulması hedefleniyor.
Ticaret Bakanlığı’nın ilgili tarafların görüşüne sunduğu taslak, elektronik atıkların önüne geçmeyi ve kullanılmış ürünlerin güvenilir bir biçimde ekonomiye kazandırılmasını amaçlıyor. Yeni düzenlemenin en dikkat çekici yanı, televizyonların da “yenilenmiş ürün” tanımına dahil edilmesi oldu. Bu sayede, arızalanan veya kullanım ömrünü tamamlayan televizyonlar, yetkili merkezlerce onarılıp test edilerek sertifikalı bir şekilde tekrar satışa sunulabilecek.
YÜBİS ile dijital takip zorunluluğu
Düzenlemenin temel taşını Yenilenmiş Ürün Bilgi Sistemi (YÜBİS) oluşturuyor. Bakanlık tarafından devreye alınacak bu sistem sayesinde, yenileme işlemlerinin belirli aşamaları ve sertifika üretim süreçleri dijital ortamda kayıt altına alınacak. Yetkili satıcılar ve yenileme merkezleri, yaptıkları her işlemi YÜBİS üzerinden gerçekleştirmek ve tüketiciye elektronik sertifika vermek zorunda kalacak.
Sistem aynı zamanda bir güvenlik ağı işlevi görecek. Tüketiciler, satın almayı düşündükleri ürünün çalıntı veya kaçak olup olmadığını, veri trafiği kontrolünü ve satıcının yetki belgesinin geçerlilik durumunu YÜBİS üzerinden anlık olarak sorgulayabilecek. Bu kapsamda yenileme merkezlerinin, yetkili satıcıların ve yerinde yenileme noktalarının sisteme kaydedilmesi de mecburi hale getiriliyor.
e-Devlet “beyaz liste” ve kullanım trafiği şartı
Taslak metne göre, yenileme işlemi görecek ürünler için katı ön koşullar belirlendi. Elektronik kimlik bilgisi bulunan kullanılmış bir malın yenilenebilmesi için e-Devlet’teki “beyaz liste” içerisinde yer alması gerekecek. Bunun yanı sıra, ürünün en az bir yıl öncesine ait veri, ses veya kısa mesaj kullanım trafiğinin bulunması zorunluluğu getirildi. Bu şartlar, cihazın gerçekten kullanılmış olduğunun teyit edilmesi ve kayıt dışı cihazların sisteme girmesinin engellenmesi amacıyla tasarlandı.
Ayrıca, olası suistimallerin ve haksız kazançların önüne geçmek için yenilenmiş bir ürünün tekrar yenilenebilmesi için ilk satış tarihinden itibaren en az 30 gün geçmesi gerekecek. Değerleme işlemleri ise cihazın teslim edildiği tarihten itibaren 3 iş günü içinde tamamlanarak, tüketiciye taahhüt edilen bedel veya indirim onay gününde sağlanacak.
Yetki ve denetim mekanizması
Yenileme faaliyetinde bulunacak firmalar için sermaye şirketi olma zorunluluğu getirilirken, sürecin denetimi için Ticaret Bakanlığı bünyesinde 5 üyeden oluşan özel bir komisyon kurulması öngörülüyor. Bu komisyon, yapılan denetimler sonucunda yenileme merkezlerinin uyarılması, yetki belgesinin askıya alınması veya iptal edilmesi kararlarını değerlendirecek.
Tüketicinin bilgi edinme hakkını güçlendirmek adına, yetki belgeli merkezlerin yenilediği ürünlere ait Türkçe tanıtma ve kullanma kılavuzlarını kendi internet sitelerinde yayınlaması zorunlu kılındı. Yetkili satıcıların kredi kartıyla yaptığı satışlar da artık doğrudan yenileme merkezine ait sanal POS üzerinden gerçekleştirilecek.
Tüketiciye fiziki mağazada da cayma hakkı
Düzenlemeyle tüketici haklarında önemli bir genişlemeye gidiliyor. Mevcut durumda sadece internet üzerinden yapılan mesafeli satışlarda tanınan 14 günlük cayma hakkı, yenilenmiş ürünler özelinde fiziksel mağaza satışlarını da kapsayacak şekilde genişletiliyor. Buna göre, bir tüketici mağazadan satın aldığı yenilenmiş bir televizyonu, herhangi bir gerekçe göstermeksizin ve cezai şart ödemeksizin 14 gün içinde iade edebilecek.
Taslak yönetmeliğin, Resmi Gazete’de yayımlanmasının ardından üç ay sonra yürürlüğe girmesi planlanıyor.
Kaynak: Anadolu Ajansı / Ticaret Bakanlığı, Sputnik Türkiye