MEKKE SAVUNMA ANLAŞMASI TARTIŞMASI: FİDAN “MÜTTEFİKLİK SORUMLULUĞU” DEDİ, ANLAŞMA TBMM ONAYINDAN GEÇMEDİ
Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, Husilerin Suudi Arabistan’a saldırısıyla gündeme gelen Mekke Savunma Anlaşması’na ilişkin “müttefiklik sorumluluğu” vurgusu yaptı. Ancak 7 Ağustos’ta imzalanan anlaşma henüz TBMM onayından geçmedi ve metni yayımlanmadı. İYİ Partili Ahmet Erozan, “TBMM’nin onayından geçmemiş bir anlaşmayı nasıl uygulayabiliyorsunuz?” diye sordu.
ANKARA – Dışişleri Bakanı Hakan Fidan[1], önceki akşam katıldığı TV yayınında, Husilerin Suudi Arabistan’a saldırısıyla gündeme gelen Mekke Savunma Anlaşması’na ilişkin konuştu. Fidan, “Bizim anlaşmamıza baktığımız zaman, ülkelerin birbirlerine karşı bir müttefiklik sorumluluğu var. Devlet olarak imza attığımız bir konu var. Durum analizlerini değerlendiriyoruz” dedi.
Anlaşma Yürürlükte Değil
Ancak anlaşma yürürlükte değil. Anayasaya göre antlaşmaların onaylanması, TBMM’nin[2] onaylamayı bir kanunla uygun bulmasına bağlı. 7 Ağustos’ta imzalanan anlaşma Meclis’e gelmedi, metni de yayımlanmadı.
Erozan: “Cumhurbaşkanınızın Çiftliği mi Burası?”
İYİ Partili[3] Ahmet Erozan, “Mekke Anlaşması’nın daha metnini bile görmedik. TBMM’nin onayından geçmemiş bir anlaşmayı nasıl oluyor da uygulayabiliyorsunuz? Cumhurbaşkanınızın çiftliği mi burası” diye sordu.
AKP: “Meclis’te Onaylandıktan Sonra Yürürlüğe Girecek”
AK Parti Grup Başkanvekili Özlem Zengin, daha önce yaptığı açıklamada anlaşmanın TBMM’ye geleceğini belirterek, “Tüm siyasi partiler kendi görüşlerini ifade edecekler ve Meclisimizde onaylandıktan sonra yürürlüğe girmiş olacak” demişti.
Muhalefetin Diğer İtirazları
İYİ Parti Grup Başkanvekili Turhan Çömez, “Bir kere, Sayın Erdoğan bunu imzaladı fakat hangi yetkiyle imzaladı? Burada mutlaka ve mutlaka Parlamentoda Anayasa 90’a göre bu sözleşmenin gelip onaylanması, enine boyuna, bütün ayrıntıların burada konuşulması lazım” demişti.
YENİ Parti Grup Başkanvekili Murat Emir ise anlaşmanın “Türkiye’yi bu ülkelerin paralı muhafızına dönüştüreceğini” savunarak, “Bölgesel riskleri üstlenmemizin hiçbir gereği yoktur ve bu maceracı, kişiselleşmiş ve tek kişinin bireysel diplomasisi üzerinden, lider diplomasisi üzerinden pazarladıkları böylesine maceralara ülkemizi sokmaya hakkı yoktur” ifadelerini kullanmıştı.
Vatan Partisi: “Metin Antlaşma Niteliğinde”
Vatan Partisi Genel Başkanı Doğu Perinçek[4], imzalanan metnin içeriğine bakıldığında “anlaşma” değil “antlaşma” olduğunu savunarak, “Anayasa 90. Maddeye göre Uluslararası Antlaşmaların TBMM tarafından onaylanması gerekiyor” demişti.
Fidan: “Askeri İhtiyaçları Karşılama Yönünde Sıkıntımız Olmaz”
Fidan, Husilerin saldırılarına ilişkin değerlendirmesinde, “Gelinen noktada Suudi Arabistan’ın toprak bütünlüğüne, egemenliğine çok ciddi saldırılar olduğunu görüyoruz. Bizim anlaşmamızda da müttefiklik anlaşması var, sözümüzün eriyiz. Bu konuda bir dayanışma içerisindeyiz. Dışişleri Bakanlığı olarak özellikle Mekke’ye yönelik petrol altyapısına saldırıları kınıyoruz. Mekke İttifakı olarak yakından takip ediyoruz. Askeri ihtiyaçları özellikle belli teknik konularda olabilir, bunu da karşılama yönünde sıkıntımız olmaz” ifadelerini kullanmıştı.
Uluslararası Değerlendirmeler
Uluslararası analizlerde de anlaşmanın henüz yürürlükte olmadığına dikkat çekiliyor. Carnegie Endowment’ın analizinde, metnin yayımlanmadığı ve parlamentolardan onay almadığı belirtiliyor. The Week’in haberine göre ise Türkiye’nin anlaşmayı parlamento onayına sunmasının Ekim ayını bulabileceği, Pakistan’ın da iç onay sürecini tamamlaması gerektiği, üç ülkenin henüz ortak savunma planları ve koordinasyon mekanizmaları oluşturmadığı ifade ediliyor.
Arka Plan: Mekke Anlaşması Nedir?
Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan arasında 7 Ağustos 2026’da Mekke’de imzalanan Mekke Ortak Savunma Anlaşması, taraflardan herhangi birine yönelik silahlı saldırının tümüne yapılmış sayılmasını öngörüyor. Anlaşma, NATO’nun 5. maddesine benzer bir kolektif savunma ilkesi içeriyor. Üç ülkenin liderleri, anlaşmanın “savunma amaçlı ve açık” olduğunu, belirli bir ülkeyi hedef almadığını vurgulamıştı.
Kaynaklar: Cumhuriyet, Anadolu Ajansı, TGRT Haber, Anka Haber, Vatan Partisi açıklaması, Carnegie Endowment, The Week, SANA, resmi açıklamalar, Vikipedi.