SİYASAL İKTİSATÇI İNAN MUTLU’DAN FON KRİZİNDE REEL SEKTÖR UYARISI: “DEVE KUŞU GİBİ KAFAYI KUMA GÖMMEK ÇARE DEĞİL”
İstanbul, 29 Eylül 2026 – Fon krizinde tasfiye edilen fonların “karantinaya alınarak” sorunun kontrol altına alındığı yönündeki yaklaşım tartışılırken, Siyasal İktisatçı İnan Mutlu’dan[1] dikkat çeken bir uyarı geldi. Mutlu, ekonomi yönetiminin krizin reel sektöre[6] sıçrama ihtimalini göz ardı ettiğini belirterek, “Bırakın mağduriyetlerin çözülmesini, sürecin sonunda daha çok mağdur ortaya çıkabilir” dedi.
Deve Kuşu Gibi Kafalarını Kuma Saklamışlar
Cumhuriyet’in aktardığına göre Siyasal İktisatçı İnan Mutlu, ekonomi yönetiminin fon krizine yaklaşımını eleştirerek sorunun yalnızca tasfiye kapsamına alınan fonlarla sınırlandırılmasının riskli olduğunu söyledi. Yüksek getiri arayışıyla fonlara yatırım yapan şirketlerin de bulunması, finansal piyasalardaki sarsıntının reel sektöre yansıma ihtimalini gündeme getirdiğine dikkat çekti. Ekonomi yönetiminin krizin reel sektöre sıçraması konusunda “fazla iyimser” davrandığını belirten Mutlu, “Devekuşu gibi kafalarını kuma saklamışlar. Onlar sorunları görmeyince sorunlar da gerçek olmaktan çıkacak sanıyorlar. Tasfiye kapsamına alınan fonları karantinaya aldık, tasfiyelerle birlikte sorun çözülecek sanıyorlar” dedi. Mutlu, bu tutumun “bırakın mağduriyetlerin çözülmesini, sürecin sonunda daha çok mağdurun ortaya çıkmasına neden olabileceğini” sözlerine ekledi.
Fonlarda Sadece Vatandaş Yok, Şirketler de Var
Mutlu, fon krizinin etkilerinin yalnızca fonlara parasını yatıran vatandaşlarla sınırlı olmadığını vurgularken, şirketlerin de yüksek getiri beklentisiyle bu piyasalara yöneldiğine dikkat çekti. “Krediye erişim zaten 2017’den beri ucuz krediyle yüzdürülmeye çalışılan zombi şirketler için her zaman sorundu. Para piyasalarının sıkılaşması bu tür şirketlerin ayakta kalmasını zorlaştıracak. Bu fonlarda sadece vatandaş yok, yüksek getiri peşinde iştahı kabaran şirketler de var” diyen Mutlu, şirketlerin yüksek getiri beklentisiyle aldığı risklerin finansal piyasalardaki dalgalanmayla birlikte bilançolara yansıyabileceğini belirtti.
Mutlu, bu durumu Karl Marx’ın[2] Kapital[3] eserindeki sermaye ve getiri ilişkisi üzerinden şöyle açıkladı: “Marx, Kapital’de anlatır: Sermaye düşük kâr oranları altında ürkektir, üretime yanaşmaz. Ama yüksek getiri gördüğünde ürkekliğini bir anda unutur. Kâr oranı, bu örnekte finansal getirileri düşünelim, yükseldikçe sermayenin göze alamayacağı risk yoktur. Ta ki sahibi asılana kadar. Finansallaşma da bu anlamda sermayenin ‘getiri şövalyeliğinin’ kurumsallaşmasıdır.”
380 Milyon Liralık Yatırım Var
Fonlarda şirketlerin de sıkıştığını belirten Mutlu, Astor Enerji’nin tasfiye edilecek fonlarda yaklaşık 380 milyon liralık yatırımı bulunduğunu açıkladığını hatırlattı. “Bu fonlarda sıkışan şirketlerin olduğunu biliyoruz. Astor Enerji tasfiye edilecek fonda yaklaşık 380 milyon lira yatırımları olduğunu açıkladı” diyen Mutlu, “Belki farklı şirketler de var, bilmediğimiz. Hedef Holding[4] daha bugün 1 milyar lira adli tedbirler nedeniyle temerrüde düştüğünü açıkladı” diye konuştu. Sorunun belirli fonların tasfiyesiyle sınırlandırılamayacağını aktaran Mutlu, “Burada sınırlı bir alanda sorunu karantinaya aldık, diğer kanallarda sorun yok yaklaşımı gerçekle uyuşmuyor” ifadelerini kullandı.
Borsadaki Erime 4 Trilyon Lirayı Aştı
Finansal piyasalardaki güven kaybının borsa üzerinden de takip edilebileceğini belirten Mutlu, kriz sürecinde Borsa İstanbul’da[5] yaşanan değer kaybına dikkat çekti. “Bu kriz başladığından beri Borsa İstanbul’daki erime kimi uzmanlara göre 4 trilyon lirayı aştı. Bu tarz finansal çalkantı dönemlerinde bazı hisselerdeki çöküş genel borsadan kaçışı tetikleme riskine sahiptir. O zamana kadar şişmiş hisse değerleri aniden çökebilir” diyen Mutlu, hafta sonu yaşanan malvarlığı dondurma gelişmelerinin de piyasadaki paniği artırabileceğini belirtti. “Hafta sonu önce 46 şirketin malvarlıklarının dondurulması, sonrasında liste basına sızınca dondurma işleminin kaldırılması böyle panik anlarını daha da alevlendiriyor. Hisseleri borsada işlem gören şirketlerin sorunlarını daha da büyütüyor” şeklinde konuştu.
Cinnet, Panik, Çöküş
Finansal piyasalarda güven kaybının belirli bir noktadan sonra sermaye çıkışını tetikleyebileceğini belirten Mutlu, ekonomi yönetiminin atacağı adımların krizin seyrinde belirleyici olacağını söyledi. “İktidarın ekonomik önlem hamleleri fon vurgununun yarattığı ateşi daha da büyütür ve bir sermaye çıkışı tetiklerse ekonominin geneli için bir çöküntüye sebep verebilir. Finansal piyasalardaki işler, gelecekteki getiri beklentisine dayanır. Bu getirilerin gerçekleşmeyeceğine dair panik artarsa daha genel bir çöküşle karşılaşma riski her zaman vardır” değerlendirmesinde bulundu. Yaşanabilecek süreci sıralayan Mutlu, “Bunun formülasyonunu ‘cinnet, panik, çöküş’ şeklinde yapabiliriz. Bu noktada reel sektör zarar görmeyecek demek de çok temeli olan bir yaklaşım gibi durmuyor” diyerek ekonomik mağduriyetin kişilere ağır ve olumsuz etkiler doğurabileceğini vurguladı.
Kaynaklar: Cumhuriyet gazetesinin 29 Eylül 2026 tarihli haberi; Siyasal İktisatçı İnan Mutlu’nun Cumhuriyet’e yaptığı açıklamalar; Astor Enerji ve Hedef Holding’in kamuya açık açıklamaları; Karl Marx’ın Kapital eseri; Borsa İstanbul verileri, Vikipedi.