İran Devrim Muhafızları Ordusu (DMO), ABD’nin İran limanlarına yönelik ablukasını sürdürmesi üzerine Hürmüz Boğazı’ndaki kontrolün “önceki durumuna döndüğünü” açıkladı. İranlı yetkililer, boğazdan geçişlerin yalnızca DMO’dan izin alan ve belirlenen rotaları kullanan ticari gemilere açık olacağını belirterek, “yeni bir deniz rejimi” uygulanacağını duyurdu.
Tahran, 14 Nisan 2026 – İran ile ABD arasında Hürmüz Boğazı üzerindeki stratejik gerilim, tırmanarak devam ediyor. İran Devrim Muhafızları Ordusu’nun (DMO) ortak askeri komutanlığı, ABD’nin İran limanlarına yönelik abluka uygulamasını sürdürmesi nedeniyle, bu stratejik su yolunun kontrolünün “önceki durumuna” döndüğünü ilan etti. İran devlet televizyonu IRIB’de yayınlanan açıklamada, Washington yönetiminin “abluka adı altında korsanlık ve deniz hırsızlığı faaliyetlerini sürdürdüğü” öne sürülerek, bu eylemlerin uluslararası hukuka aykırı olduğu savunuldu. Açıklamada, “Bu nedenle Hürmüz Boğazı’nın kontrolü önceki durumuna dönmüştür. Bu stratejik su yolu artık silahlı kuvvetlerin sıkı yönetim ve kontrolü altındadır” ifadelerine yer verildi.
DMO, ABD’nin İran’dan çıkan ve ülkeye dönen gemiler için tam seyir özgürlüğünü yeniden sağlamaması halinde mevcut uygulamanın süreceğini vurgulayarak, boğazdaki statünün bu koşullar yerine getirilene kadar değişmeyeceğinin altını çizdi.
“Yeni Deniz Rejimi” ve Geçiş Şartları
İran Meclisi Ulusal Güvenlik ve Dış Politika Komisyonu Başkanı İbrahim Azizi, konuya ilişkin yaptığı açıklamada, Hürmüz Boğazı’nda “yeni bir deniz rejimine” uyulması gerektiğini söyledi. Azizi, bu yeni sistem kapsamında, yalnızca İran Devrim Muhafızları Donanması’ndan (DMO) izin alan ticari gemilerin belirlenen rotaları kullanabileceğini belirtti. Ayrıca, bu gemilerin gerekli geçiş ücretlerini ödemek zorunda olacağını ifade eden Azizi, ABD’nin İran gemilerine yönelik herhangi bir müdahalede bulunması halinde mevcut durumun hızla değişebileceği uyarısında bulundu. Azizi daha önce yaptığı bir paylaşımda, “47 yıllık misafirperverlik dönemi sona erdi” diyerek, ABD ve müttefiklerine yönelik mesajını net bir şekilde ortaya koymuştu.
Bu gelişmeler, ABD Başkanı Donald Trump’ın 13 Nisan’da İran limanlarına giren veya bu limanlardan çıkan tüm gemilere yönelik deniz ablukasını başlatma talimatı vermesinin hemen ardından geldi. ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı’nın (CENTCOM) başlattığı abluka, İran’ın petrol ihracatını durdurarak Tahran’ı müzakere masasına geri döndürmeyi hedefliyor.
Karşılıklı Abluka ve Uluslararası Tepkiler
ABD’nin bu hamlesine karşılık veren İran, sadece Hürmüz Boğazı’ndaki kontrolünü artırmakla kalmadı, aynı zamanda bölgedeki diğer limanları da tehdit etti. İran resmi ajansları, “Basra Körfezi ve Umman Denizi’nde güvenlik ya herkes içindir ya da hiç kimse içindir” mesajını yayınlayarak, ABD’nin ablukasına misilleme olarak bölgedeki hiçbir limanın güvende olmayacağını ima etti. Uzmanlar, bu karşılıklı ablukaların küresel enerji arzı için ciddi riskler oluşturduğunu ve dünya petrolünün yaklaşık beşte birinin geçtiği bu stratejik su yolunda tansiyonun giderek yükseldiğini belirtiyor.
Öte yandan, Birleşmiş Milletler’e bağlı Uluslararası Denizcilik Örgütü (IMO), ABD’nin ilan ettiği ablukayı yasa dışı olarak nitelendirerek, hiçbir ülkenin uluslararası boğazlardan zararsız geçiş hakkını yasaklama yetkisine sahip olmadığını vurguladı.
Kaynaklar: Cumhuriyet, AA, Rudaw, Euronews, DW Türkçe, TRT Haber