TÜRKİYE FELSEFE KURUMU BAŞKANI PROF. DR. İOANNA KUÇURADİ HAYATINI KAYBETTİ
İstanbul, 2 Ekim 2026 – Türkiye Felsefe Kurumu[3] Başkanı ve Dünya Felsefe Kuruluşları Federasyonu (FISP) Onursal Başkanı Prof. Dr. İoanna Kuçuradi, tedavi gördüğü Maltepe Üniversitesi[2] Tıp Fakültesi Eğitim ve Araştırma Hastanesi’nde hayatını kaybetti. 4 Ekim 1936’da İstanbul’da[1] dünyaya gelen Kuçuradi, 90’ıncı yaş gününe iki gün kala yaşamını yitirdi.
Türkiye’de felsefenin kurumsallaşmasına öncülük eden ve özellikle etik, insan hakları, insanın değeri ve özgürlük kavramları üzerine yaptığı çalışmalarla tanınan Kuçuradi’nin cenazesi, 4 Ekim’de Maltepe Üniversitesi Mimar Vedat Çakırca Konferans Salonu’nda düzenlenecek törenin ardından Şişli Rum Ortodoks Mezarlığı’nda toprağa verilecek.
Felsefeye ve İnsan Haklarına Adanan Bir Ömür
İoanna Kuçuradi, 1954’te Zapyon Kız Lisesi’nden, 1959’da İstanbul Üniversitesi Felsefe Bölümü’nden mezun oldu. 1965’te doktora derecesini aldıktan sonra Erzurum Atatürk Üniversitesi’nde görev yaptı; 1970’te doçent, 1978’de profesör oldu.
Akademik kariyerinin dönüm noktası, 1969’da Hacettepe Üniversitesi Felsefe Bölümü’nü kurması oldu. 2003’te emekli olana kadar bu bölümün başkanlığını yürüten Kuçuradi, Türkiye’de felsefe eğitiminin kurumsal temellerini attı. 1997’den itibaren Hacettepe Üniversitesi İnsan Hakları ve Felsefesi Uygulama ve Araştırma Merkezi’nin müdürlüğünü yaptı ve merkez bünyesinde kurulan UNESCO Kürsüsü’nün başkanlığını üstlendi.
Kuçuradi, 1974’te Türkiye Felsefe Kurumu’nun kurucu üyeleri arasında yer aldı ve 1980’den bu yana kurumun başkanlığını yürütüyordu. Uluslararası Felsefe Kuruluşları Federasyonu’nda (FISP) 1988-1998 arasında genel sekreterlik, 1998-2003 arasında başkanlık yaptı; bu görevin ardından federasyonun onursal başkanı oldu.
Düşünceye Düşünceyle Karşı Çıkılır, Cezayla Değil
Kuçuradi’nin düşünce özgürlüğüne ilişkin en çok alıntılanan sözü, farklı görüşler karşısında nasıl bir tutum alınması gerektiğine işaret ediyordu: “Düşünceye düşünceyle karşı çıkılır, cezayla değil.” Kuçuradi, düşüncelerin cezalandırılması yerine düşünsel tartışmayla karşılanması gerektiğini savunuyordu.
Hukuk ile etik arasındaki ilişkiye de sıkça değinen Kuçuradi, İstanbul Tabip Odası’na verdiği röportajda “Hukuksuz etik olur, ama etiksiz hukuk olmamalı” ifadelerini kullanmıştı. Ona göre hukukun temelinde insan haklarının korunması bulunmalıydı; insan haklarına aykırı normların bile usulüne uygun şekilde hukuk haline getirilebildiğini, bunun önlenmesi için hukukun insan haklarından türetilmesi gerektiğini vurguluyordu.
2024 yılında Aydın Doğan Ödülü’nü alırken yaptığı konuşmada ise insan haklarına ilişkin yaklaşımını şöyle dile getirmişti: “İnsan hakları hukuk değildir. İnsan hakları, etik ilkelerdir. Etik ilkeler oldukları için de hukukun onlardan türetilmesi gerekir.”.
Aynı törende söylediği “İnatla umutluyum. Bu bir yaşam biçimi…” sözleri, onun toplumsal sorunlar karşısındaki tavrını yansıtıyordu.
Eserleri ve Ödülleri
Kuçuradi’nin aralarında Nietzsche ve İnsan, Schopenhauer ve İnsan, İnsan ve Değerleri: Değer Problemi, Etik, Sanata Felsefeyle Bakmak, Çağın Olayları Arasında ve Ahlak Etik ve Etikler bulunan çok sayıda kitabı yayımlandı. Kant’ın Pratik Aklın Eleştirisi ve Ahlâk Metafiziğinin Temellendirilmesi adlı eserlerini Türkçeye çevirdi.
Çalışmaları nedeniyle Goethe Madalyası, Türkiye Bilimler Akademisi Ödülü, Türkiye Gazeteciler Cemiyeti Basın Özgürlüğü Ödülü ve çeşitli uluslararası onur ödüllerine layık görüldü.
Taziye Mesajları
Kuçuradi’nin vefatının ardından siyaset ve akademi dünyasından taziye mesajları geldi. TBMM[5] Başkanı Numan Kurtulmuş[4], “İnsan değerini ve onurunu merkeze alan felsefi yaklaşımıyla insan hakları alanına önemli katkılar sunan Kuçuradi, çalışmalarıyla ülkemizde ve dünyada derin izler bıraktı” dedi.
AK Parti[6] Sözcüsü Ömer Çelik[7] ise “Hocaların hocası Prof. Dr. İoanna Kuçuradi hocamızı kaybettik. Felsefeyi ‘insan olma sanatı’ olarak anlattı hepimize” ifadelerini kullandı.
Kaynaklar:
Anadolu Ajansı, “Felsefeci Prof. Dr. İoanna Kuçuradi yaşamını yitirdi” (1 Ekim 2026)
Aydın Doğan Vakfı, “28. Aydın Doğan Ödülü Prof. Dr. İoanna Kuçuradi’ye Takdim Edildi” (2 Aralık 2024)
BBC News Türkçe, “Türkiye’de felsefenin öncü isimlerinden Prof. Dr. İoanna Kuçuradi hayatını kaybetti” (1 Ekim 2026)
CGTN Türk, “Prof. Dr. İoanna Kuçuradi hayatını kaybetti” (1 Ekim 2026)
Cumhuriyet, “‘Düşünceye düşünceyle karşı çıkılır, cezayla değil’: İoanna Kuçuradi’nin geride bıraktığı sözler” (2 Ekim 2026)
Habertürk, “Felsefeci-Prof. Dr. İoanna Kuçuradi yaşamını yitirdi” (1 Ekim 2026)
Hürriyet, “İoanna Kuçuradi hayatını kaybetti” (3 Ekim 2026)
Hürriyet, “Prof. Dr. İoanna Kuçuradi: ‘Düşünceye düşünceyle karşı çıkılır, cezayla değil'” (10 Kasım 2016)
İstanbul Tabip Odası, “İonna Kuçuradi ile Etik nedir?” (Ocak-Şubat 2022)
Vikipedi