TÜRKİYE’DE SOSYAL MEDYA HESAPLARINA YÖNELİK ERİŞİM ENGELİ DALGASI GENİŞLİYOR
Türkiye genelinde kamuoyunun yakından takip ettiği çok sayıda sivil toplum kuruluşu, medya organı ve gazeteciye ait sosyal medya hesapları, alınan idari ve hukuki kararlar kapsamında erişime engellendi. “Ailem Güvende” başlığı altında LGBTİ+[1] derneklerine ve üniversite topluluklarına yönelik başlatılan dijital kısıtlamalar, ilerleyen günlerde bağımsız basın ve insan hakları örgütlerini de kapsayacak şekilde genişletildi. 13 Eylül’de başlayan erişim engeli kararlarının ardından 14 Eylül ve devam eden günlerde Türkiye Kadın Dernekleri Federasyonu, Uluslararası Af Örgütü[2] Türkiye Şubesi, Evrensel Gazetesi[3] ile gazeteciler İrfan Değirmenci[4] ve Şirin Payzın’ın[5] X (eski adıyla Twitter) ve Instagram hesapları kısıtlamalara dahil edildi.
Erişim kısıtlamaları süreci, 13 Eylül tarihinde 32 X hesabının görünürlüğünün engellenmesiyle başladı. Kısıtlamaların ilk dalgasında ağırlıklı olarak LGBTİ+ dernekleri ile üniversitelerin öğrenci topluluklarına ait resmi hesaplar hedef alındı. 14 Eylül’de devam eden müdahalelerde ise kapsama sivil toplum ve basın kuruluşları eklendi. Medya ve Hukuk Çalışmaları Derneği (MLSA), Barış Akademisyenleri, Ali İsmail Korkmaz Vakfı (ALİKEV)[6] ile Uluslararası Af Örgütü Türkiye Şubesi’nin sosyal medya hesapları Türkiye’den erişilemez hale getirildi.
Müdahalenin son aşamasında bağımsız gazeteciler ve kadın hakları örgütleri de etkilendi. Gazeteciler İrfan Değirmenci ve Şirin Payzın’ın bireysel hesaplarının yanı sıra Kadın Koalisyonu ve Türkiye Kadın Dernekleri Federasyonu’nun hesapları erişime kapatıldı. Bu süreçte dijital habercilik yapan soL Haber platformunun X hesabına getirilen kısıtlama, kurumun karşılaştığı dördüncü erişim engeli olarak kayıtlara geçti.
Kararların gerekçesi yetkili makamlarca resmi bildirimlerle yürütülürken, kısıtlama kararı verilen hesapların bir kısmının henüz Türkiye’deki kullanıcılar için tamamen görünmez kılınmadığı ve teknik uygulama sürecinin devam ettiği gözlemlendi. Bu gelişme, Türkiye’de ifade özgürlüğü ve dijital medyanın sansürlenmesi konusundaki tartışmaları yeniden gündeme taşıdı.
Arka Plan
Türkiye’de son yıllarda dijital mecralara ve bağımsız haber sitelerine yönelik erişim engeli kararları artış göstermektedir. Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu (BTK) ile sulh ceza hakimlikleri kanalıyla alınan kararlar, kamu güvenliği, kişilik haklarının korunması ve milli güvenlik gibi gerekçelere dayanmaktadır. Dijital ifade özgürlüğü savunucuları ve insan hakları örgütleri, bu tür toplu erişim engellerinin anayasal hak olan bilgi alma ve yayma özgürlüğünü sınırlandırdığını belirtmektedir. Daha önce de defalarca erişim engeline maruz kalan soL Haber örneğinde olduğu gibi, haber siteleri ve sivil toplum örgütleri alan adlarını ve sosyal medya hesaplarını değiştirmek durumunda kalmaktadır.
Kaynaklar:
Medya ve Hukuk Çalışmaları Derneği (MLSA) Engelleme Raporları
Evrensel Gazetesi Resmi Bildirimi
soL Haber Yayın Kurulu Açıklaması
Türkiye Kadın Dernekleri Federasyonu Sosyal Medya Duyuruları
Uluslararası Af Örgütü Türkiye Şubesi Hak İhlalleri İzleme Verileri