ABD Başkanı Donald Trump, Umman Denizi’nde İran’a ait TOUSKA adlı kargo gemisinin dur ihtarına uymayınca ABD Donanması tarafından vurularak ele geçirildiğini açıkladı. İran basını ise tam tersine, Amerikan kuvvetlerinin Devrim Muhafızları’nın müdahalesiyle bölgeden kaçmak zorunda kaldığını iddia etti.
Washington ile Tahran arasında Hürmüz Boğazı ve çevresindeki gerilim, yeni bir deniz kriziyle daha tırmanışa geçti. ABD Başkanı Donald Trump, sosyal medya platformu üzerinden yaptığı açıklamada, İran’a ait TOUSKA adlı büyük bir kargo gemisinin Umman Denizi’nde ablukayı delmeye çalıştığını belirtti. Trump, yaklaşık 270 metre uzunluğunda ve bir uçak gemisiyle neredeyse aynı ağırlığa sahip olduğu ifade edilen TOUSKA’ya, ABD Donanması’na ait güdümlü füze destroyeri USS Spruance tarafından dur ihtarı yapıldığını aktardı.
Trump açıklamasında, “İran mürettebatı bu uyarıya uymayı reddedince donanma gemimiz, makine dairesine açtığı ateşle gemiyi durdurdu” ifadelerini kullandı. ABD Başkanı, geminin kontrolünün şu anda Amerikan deniz piyadelerinde olduğunu belirterek, “TOUSKA, daha önce gerçekleştirdiği yasadışı faaliyetler nedeniyle ABD Hazine Bakanlığı’nın yaptırım listesinde yer alıyor. Gemi tamamen bizim kontrolümüzde; şu an içinde ne olduğuna bakıyoruz” dedi.
Bu açıklamanın hemen ardından İran basınından sert bir yalanlama geldi. İran resmi haber ajansları ve devlete yakın medya kuruluşlarında yer alan haberlere göre, ABD’nin iddiasının aksine bir ele geçirme olayı yaşanmadı. İran basınında, Umman Denizi çevresindeki sularda konuşlanan “ABD terör kuvvetlerinin” bir İran ticaret gemisini İran karasularına geri dönmeye zorlamak amacıyla ateş açtığı, ancak Devrim Muhafızları Deniz Kuvvetleri’nin zamanında bölgeye ulaşarak gemisine destek sağlaması ve hızlı müdahalesi sonucunda Amerikan birliklerinin geri çekilmek ve bölgeden kaçmak zorunda kaldığı öne sürüldü. İran basını, söz konusu haberlerinde TOUSKA ismine yer vermedi.
Olay, ABD ile İran arasında askeri ve diplomatik gerilimin doruk noktasına ulaştığı bir dönemde meydana geldi. İki ülke arasındaki nükleer müzakereler çıkmaza girmiş durumda. Daha önce İran basınında yer alan haberlere göre, Tahran yönetimi, ABD’nin Hürmüz Boğazı’nda uyguladığı deniz ablukası sürdüğü sürece müzakere masasına oturmayacağını vurgulamıştı. Buna karşın ABD Başkanı Trump, ABD heyetinin müzakereler için yarın akşam Pakistan’ın başkenti İslamabad’da olacağını duyurmuştu. İran basını ise Tahran’ın Pakistan’a bir müzakere heyeti gönderme konusunda herhangi bir karar almadığını iddia etmişti.
Bölgedeki deniz trafiği açısından da riskler artıyor. İngiltere Donanması’na bağlı Birleşik Krallık Deniz Ticaret Operasyonları Ajansı (UKMTO), Hürmüz Boğazı ve Basra Körfezi’ndeki durumu en yüksek risk seviyesi olan “kritik” olarak ilan etti. Ajans, kararın gerekçesi olarak bölgedeki deniz kuvvetlerinin yoğun faaliyetini gösterirken, söz konusu bölgede saldırı ya da yanlış hesaplama riskinin bulunduğu uyarısında bulundu.
TOUSKA gemisinin statüsü ve olayın gerçekte nasıl geliştiği konusunda iki taraftan gelen taban tabana zıt açıklamalar, olayın uluslararası sularda yeni bir krize dönüşme ihtimalini güçlendiriyor. ABD Savunma Bakanlığı (Pentagon) ve İran Devrim Muhafızları’ndan konuya ilişkin henüz resmi bir açıklama yapılmadı.
Kaynaklar: Cumhuriyet, ABD Başkanı Donald Trump’ın sosyal medya açıklaması, İran ulusal basını, Birleşik Krallık Deniz Ticaret Operasyonları Ajansı (UKMTO).